|
VAN HET ACCORDEON |
|
Het accordeon is een draagbaar orgelachtig instrument dat wordt gerekend bij de groep
van Aerophonen (blaasinstrumenten). Het verschil met koperen en houten blaasinstrumenten
is dat de lucht niet met de mond in het instrument wordt geblazen, maar
door het heen en weer bewegen van een blaasbalg.
Aan de rechterkant van de balg is een klavier of rijen knoppen. Deze kant wordt discant
genoemd. Op de discant wordt meestal de melodie gespeeld. De linkerkant bestaat volledig
uit knoppen, en wordt de baszijde genoemd. Op deze zijde kunnen bassen en akkoorden
gespeeld worden, om de melodie te begeleiden.
Een accordeon bestaat voor het grootste deel uit hout, bedekt met een laagje celluloid.
De balg is gemaakt van sterk Manilla karton. Om dit te verstevigen is de buitenzijde van
de balg voorzien van dun linnen en de vouwen zijn nog eens extra versterkt met een dikkere
soort katoenen of linnen band. De hoeken van de balg zijn bekleed met een soepel
dun leer, en aan de boven- en onderkant verstevigd met metaal.
De Tongen
De toon van een accordeon ontstaat door het trillen van doorslaande (vrijzwevende)
tongen. De tongen in een accordeon zijn van metaal, meestal (klokveer)staal, koper of
zilverlegering. Een doorslaande tong zit aan één kant vast aan een metalen stemplaatje,
het tongenhuisje. De andere kant zit niet vast aan het tongenhuisje. Als er lucht tegen de
tong wordt aangeblazen, dan gaat de tong trillen. Deze luchtstroom wordt veroorzaakt
door het heen en weer bewegen van de balg. Elke toon heeft twee tongen naast elkaar,
één voor zuigende en één voor blazende lucht. De tongenhuisjes zitten op het houten
tongenblok. Een grote tong zorgt voor een lage toon, een kleine tong voor een hoge
toon. De tongen van lage tonen worden verzwaard met metalen blokjes.
De tongen worden afgeschermd door kleppen. Door op een knop of toets te drukken
gaat de klep boven een tong omhoog zodat er lucht bij de tong kan en er een toon te
horen is.
De Balg
Om geluid uit een accordeon te krijgen moet je de balg heen en weer bewegen, trekken
en duwen. Dit trekken en duwen moet afgewisseld worden, omdat je niet oneindig kunt
trekken of duwen. Dit afwisselen wordt balgvoering genoemd. Hoe meer noten (tegelijk)
gespeeld worden, hoe meer lucht er nodig is. Door de balg zacht en hard heen en weer
te bewegen, kunnen zachte en harde tonen gespeeld worden.
Bij diatonische accordeons speelt de balg ook een rol bij de toon die gespeeld wordt.
Wanneer de balg wordt uitgetrokken klinkt er bij het indrukken van dezelfde knop een
andere toon, dan wanneer de balg wordt geduwd.
De balg heeft meestal 14 tot 16 vouwen.
De Registers
Een accordeon kan ook registers hebben. Hoeveel, en welke registers is afhankelijk van
hoeveel korig het accordeon is. Een koor is een complete stemming binnen een accordeon
op één blok. Als een accordeon meerkorig is, zijn er registers nodig om een
koor in of uit te schakelen. Met registers kunnen koren ook gecombineerd worden. Er
worden dan verschillende koren tegelijk ingeschakeld. Een koor kan consonant (een
strakke toon) of dissonant (een zwevende toon) zijn. Hieronder een overzicht van de
hoofdregisters.
Een combinatie van koren wordt aangegeven door meerdere rondjes in één figuur, bijvoorbeeld
|